Przedstawiony fragment „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall ukazuje czasy wojny. Próba znalezienia osoby, z którą można dzielić swoje życie, nawet krótkie okazała się na tyle ważna, że ludzie brali szybkie śluby, by choć przez chwilę zaznać szczęścia u drugiej osoby. Znalezienie kogoś, kto będzie dla nich ważny Już sam tytuł utworu: „Zdążyć przed Panem Bogiem” można dwojako interpretować. W odniesieniu do okupacyjnej rzeczywistości należy go rozumieć jako dążenie do wyboru rodzaju śmierci, uprzedzenia Boga w Jego decyzjach. Nim Bóg „wyda” wyrok, należy być pierwszym i samemu rozstrzygnąć, w jaki sposób chce się umrzeć. Scenariusz i adaptacja - Jerzy Mazur, na podstawie wywiadu Hanny Krall z Markiem Edelmanem pod tym samym tytułem. Występują: Renata Kretówna i Jerzy Mazur W tej lekcji: Zdążyć przed Panem – streszczenie szczegółowe, Zdążyć przed Panem Bogiem – streszczenie krótkie. Masz już dlaucznia.pl? Zaloguj się. 7-dniowy dostęp Wypróbuj bezpłatnie portal. Dostęp do 9 przedmiotów. 7 dni zupełnie za darmo! Tylko dla nowych użytkowników. Zdążyć przed Panem Bogiem. Hanna Krall. Wydawn. a5, 1999 - Holocaust, Jewish (1939-1945) - 108 pages. akcji albo Anielewicz Antek aryjskiej broni bro Motyw samobójstwa - Mordechaj Anielewicz, dowódca powstania w getcie warszawskim, wraz z grupą Żydów popełnił samobójstwo przy ulicy Miłej. Właściwie całe powstanie było samobójstwem, za pomocą którego Żydzi pragnęli uratować swoją godność. zrPkR. Poniżej bardzo szczegółowe streszczenie reportażu Hanny Krall - Zdążyć przed Panem Bogiem. Na stronie znajduje się również pełne opracowanie lektury. Sprawdź inne artykuły. Jeśli masz uwagi do streszczenia, zostaw komentarz. Pomoże to nam poprawić stronę. Szacunkowy czas czytania: 32 minuty (wraz ze wszystkimi objaśnieniami). Nie masz tyle czasu? Zobacz: streszczenie w pigułce (6 minut).Dobrze wiedziećKompozycja utworu jest złożona. Obrazy z getta warszawskiego przeplatają się z opowieścią o czasach współczesnych autorce – czasach, w których Marek Edelman jako lekarz walczy o życie swoich pacjentów. Wydarzenia nie są ułożone chronologiczne – nadrzędną zasadą w strukturze „Zdążyć przed Panem Bogiem” jest zasada luźnych skojarzeń i nawiązań do wspomnień głównego bohatera. Fragment 1 - streszczenie Wprowadzenie do rozmowy Autorka rozpoczyna dialog z anonimową postacią. W dalszej części okazuje się, że bohaterem rozmowy jest Marek Edelman – uczestnik powstania w getcie warszawskim. To było 19 kwietnia 1943 roku. W getcie warszawskim miało rozpocząć się powstanie. Dzień był chłodny. Edelmana (jak wynika z zapisu Hanny Krall) obudziły strzały. Nie wstał od razu, bo odgłosy były jeszcze słabo słyszalne. Wśród powstańców był chłopak, który z aryjskiej strony miał dostarczyć broń. Planował powrót po wykonaniu zadania, ale nie zdążył. Wybuch powstania zatrzymał go po drugiej stronie muru. Przeczuwając, że zginie poinformował obecnych, że jest ojcem, a jego córka znajduje się w zamojskim klasztorze. Poprosił Edelmana, by po zakończeniu wojny odnalazł jego dziecko. Rozpoczęcie walk Widok na ul. Franciszkańską (ok 1930 r.) Wyznaczonym terenem, na którym miało dojść do działań bojowych, było tak zwane getto fabryki szczotek – ulice Franciszkańska, Świętojerska, Bonifraterska. Poprzez zaminowanie bramy fabrycznej śmierć poniosło około stu żołnierzy niemieckich, którzy naruszyli „wrogie” terytorium. Były to pierwsze ofiary buntowników. Niemcy potraktowali sprawę poważnie, sformułowali liczebną kolumnę i w szyku bojowym ruszyli na „zamachowców”. Następnie próbowali osiągnąć porozumienie wysyłając trzech „parlamentariuszy” z białą flagą. Ta inicjatywa nie powiodła się. Przeciwnicy odpowiedzieli ogniem. Za istotny uznali sam fakt walki:„Ludzie zawsze uważali, że strzelanie jest najlepszym bohaterstwem. No to żeśmy strzelali.” Mordechaj Anielewicz komendantem powstania Mordechaj Anielewicz Powstanie wyznaczono na 19 kwietnia (1943), ale data ta została narzucona odgórnie – Niemcy przewidywali wówczas likwidację getta. 18 kwietnia miało miejsce spotkanie u Mordechaja Anielewicza. Zebrał się cały sztab – pięć osób. Edelman miał wówczas dwadzieścia dwa lata, Anielewicz był od niego o rok młodszy. Komendantem został Anielewicz: „Bardzo chciał nim być, więc go wybraliśmy.” We wspomnieniach bohatera reportażu Anielewicz jawi się jako jednostka zdolna i ambitna, pełna wigoru. Przed wojną mieszkał na Solcu. Jego matka sprzedawała ryby, czasem dopuszczała się przy tym drobnego oszustwa. By towar wyglądał na świeższy, prosiła syna, by malował czerwoną farbką rybie skrzela. Samobójstwo Anielewicza Mordechaj cicho wierzył w zwycięstwo powstania, choć „(...) nigdy przedtem nie widział „akcji”. Nie widział, jak się ładuje ludzi na Umschlagplatzu do wagonów. A taka rzecz – kiedy się widzi czterysta tysięcy ludzi odsyłanych do gazu – może człowieka załamać.” Załamał się na wiadomość, że spalono jednego chłopaka, który udał się do północnej części getta w celu sprawdzenia wiadomości o rzekomych „posiłkach” od Armii Krajowej. Ósmego maja na ulicy Miłej Anielewicz zastrzelił siebie i swoją dziewczynę Mirę. Popełniono wtedy zbiorowe samobójstwo. Zginęło ponad osiemdziesiąt osób. Dziewczyna o imieniu Ruth zmarnowała sześć naboi nim celnie do siebie strzeliła, a niejaki Lutek Rotblat zabił swoją matkę i siostrę. Edelman przejmuje dowodzenie powstania Po Anielewiczu akcją zbrojną dowodził Edelman. „Dysponował” czterdziestoma ludźmi – żołnierzami z Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB). Jak twierdzi, nie myślał o śmierci z wyboru, ani o śmierci zbiorowej, którą można postrzegać w kategoriach symbolu. Dostrzegał sens walki. Był zdyscyplinowany i zdeterminowany: „Potrafiłem sam dać w mordę, jak ktoś zaczynał mi histeryzować. W ogóle wiele rzeczy potrafiłem wtedy. (...) Nie denerwowałem się – pewnie dlatego, że właściwie nic nie mogło się zdarzyć. Nic większego niż śmierć, zawsze chodziło przecież o śmierć, nigdy o życie.” Karuzela na placu Krasińskich, przy murze warszawskiego getta W zapisie pojawia się wzmianka o murze (symbolika) oddzielającym stronę aryjską od strony żydowskiej: „Mur sięgał tylko pierwszego piętra. Już z drugiego widziało się TAMTĄ ulicę. Widzieliśmy karuzelę, ludzi, słyszeliśmy muzykę i strasznie żeśmy się bali, że ta muzyka zagłuszy nas i ci ludzie nikogo nie zauważą, że w ogóle nikt na świecie nie zauważy – nas, walki, poległych...że ten mur jest tak wielki – i nic, żadna wieść się o nas nie przedostanie.” Adnotacją do tego pełnego obaw wspomnienia jest przypomnienie postaci Michała Klepfisza. Jak niosły wieści z Londynu (Rząd Polski na emigracji), został odznaczony pośmiertnie przez gen, Sikorskiego Krzyżem Virtuti Militari. Młodzieniec zasłużył się w walce i wykazał postawę bohatera. Osłonił towarzyszy i umożliwił im ucieczkę (kanałami) poprzez skierowanie na siebie salw z karabinu maszynowego. Edelman mówi również o funkcji, jaką pełnił w getcie przed wybuchem powstania (należał wtedy do ŻOB): „Byłem wtedy gońcem w szpitalu i to była moja praca: stać przy bramie na Umschlagplatzu i wyprowadzać chorych. Nasi ludzie wyławiali tych, których należało uratować, a ja ich, jako chorych, wyprowadzałem.” Jedną z łączniczek o imieniu Zosia wyprowadzał cztery razy, ilekroć udało mu się ją „przemycić”, znów ją przechwytywano. Umschlagplatz - stąd wywożono Żydów do obozów zagładyNumerki życia W getcie rozdawano „numerki życia”. Miały one ocalać posiadających je, ale była to zakamuflowana taktyka Niemców. Z czasem eliminowano z życia i „posiadaczy numerków”. Podobnie rzecz się miała z maszynami do szycia: „(...) ludziom zdawało się więc, że maszyny do szycia uratują im życie i płacili za nie każde pieniądze. Ale potem przyszli i po tych z maszynami.” Ostatecznie, by prędzej rozwiązać kwestię żydowską, Niemcy ogłosili, że chętnym do pracy będą rozdawać chleb i marmoladę. Kłamstwo - logicznie zaplanowane, zwabiło w sidła mnóstwo chętnych. Wtedy już dwa transporty dziennie odprawiano do Treblinki (obóz zagłady), a liczba ochotników wciąż rosła. Nikt nie podejrzewał podstępu: „Oszaleliście? mówili, kiedy próbowaliśmy ich przekonać, że to nie do pracy ich wiozą. Posłano by nas na śmierć z chlebem. Tyle chleba zmarnowaliby?!” Otrucie dzieci w szpitalu Akcja przyspieszonego wywożenia ludności żydowskiej trwała przez sześć tygodni: od dwudziestego drugiego lipca do ósmego września 1942 roku, jak – wyznaje Marek Edelman - odprowadził w tym czasie czterysta tysięcy ludzi do transportów. Ostatniego dnia „akcji”, w szkole przerobionej na szpital, jedna z pielęgniarek zdążyła podać chorym dzieciom swoją porcję cyjanku - trucizny, Uratowała je w ten sposób od komory gazowej, Uznano ją za bohaterkę. Pielęgniarki w tłumie chorych wyszukiwały swoich rodziców, a wszystko po to, by zamienić rodzaje śmierci, wybrać sposób Adama Czerniakowa - przywódcy gminy żydowskiej Adam Czerniaków Bohater reportażu ma żal do przywódcy gminy żydowskiej – Adama Czerniakowa, że z własnej samobójczej śmierci uczynił prywatna sprawę, a mógł, może nawet powinien, oddziaływać na innych, wzywając do 2 - streszczenie Recepcja opublikowanego wywiadu z Markiem Edelmanem Recepcja – to odbiór opublikowanego wcześniej wywiadu z Markiem Edelmanem, tłumaczonego na wiele języków. Jego tytuł brzmiał: „Wyznanie ostatniego przywódcy getta warszawskiego”. Po publikacji artykułu zarzucano Edelmanowi, „że tak odarł wszystko z wielkości”. A za najbardziej kontrowersyjne uznano wspomnienie komendanta Anielewicza, który rzekomo wspierał matkę w niewielkim oszustwie i malował skrzela nieświeżych ryb na czerwono. Opinia publiczna była wzburzona. Ludzie posyłali listy do gazet, aż pewien literat ze Stanów Zjednoczonych - pan S. musiał interweniować i napisać trzy długie artykuły, by uśmierzyć ów wielojęzyczny zgiełk. Nie omieszkał o tym fakcie donieść ostatniemu żyjącemu przywódcy getta. Edelman spotkał się także z odwrotną reakcją na wywiad, znacznie bardziej wyrozumiałą. List przysłał mu pewien Niemiec ze Stuttgartu. W czasie wojny jako żołnierz Wehrmachtu przebywał na obszarze getta. Pisał: „widziałem tam ciała ludzi na ulicach, dużo ciał przykrytych papierami, pamiętam to było okropne, obaj jesteśmy ofiarami tej okropnej wojny, czy mógłby pan napisać do mnie parę słów?” strona: - 1 - - 2 - - 3 - - 4 - - 5 - - 6 - zdążyć przed panem bogiem co to znaczy Co znaczy Zdążyć przed Panem Bogiem słownik. Co to jest podręcznik oparta na faktach, niejednorodna Co to znaczy Historia Nazwisko Ludzie Co znaczy Zdążyć przed panem bogiem Definicja ZDĄŻYĆ PRZED PANEM BOGIEM: podręcznik oparta na faktach, niejednorodna formalnie (wywiad, reportaż, dokument beletryzowany), której narratorem jest reporterka H. Krall rozmawiająca z Markiem Edelmanem - wybitnym kardiochirurgiem, ostatnim żyjącym przywódcą stworzenia w getcie warszawskim. Dwie płaszczyzny zdarzeń dotyczą różnych miejsc, czasów i ludzi. Retrospekcja to transporty Żydów do Treblinki organizowane poprzez Niemców w 1942 r. i stworzenie w getcie (IV-VI 1943), bohaterzy: Mordechaj Anielewicz - lider stworzenia, Pola Lipszyc, Michał Klepfisz, Jurek Wilner, Icchak Cukierman, Tenenbaumowa, Teodozja Goliborska. Czas powojenny dotyczy refleksji natury etycznej i historiozoficznej, przedstawia lekarzy kardiochirurgów walczących w klinice o życie pacjentów, w okolicy profesora-narratora występują E. Chętkowska, Z. Wróblówna, A. Żuchowska. Stosunek Edelmana obrazująca martyrologię Żydów jest zaprzeczeniem obiegowych stereotypów o bierności i pokorze narodu żyd. w obliczu zadawanej śmierci. W swej wypowiedzi świadomie demitologizuje przeszłość, nie ukrywa słabości ludzi, uświadamia niską cenę życia ludzkiego, bo amunicja znaczyła więcej. stworzenie miało być protestem przeciwko upodleniu, miało także zamanifestować przynależność do ludzkiej wspólnoty, było walką o prawo do godnej śmierci, o wybór metody umierania. Ludzie w getcie od samego początku zdawali sobie sprawę, iż stworzenie jest skazane na klęskę, lecz Edelman przypomina: "ludzkość umówiła się, iż umieranie z bronią jest piękniejsze niż bez broni", więc powstańcy przystąpili do nierównej walki. Autorka wspomina, iż jej reportaż nie jest książką hist. o stworzeniu, lecz o tym, "co człowiek może zrobić ze własną śmiercią i ze swoim życiem", przywołane we wspomnieniach zdarzenia są obrazem martyrologii Żydów walczących i umierających w różny sposób: z bronią, z głodu, w płomieniach palących się domów, w kanałach, samobójczo. Stosunki i przemyślenia lekarza, który przeżył stworzenie w getcie, był świadkiem wywózki na śmierć 400 tys. ludzi z Umschlagplatzu, nadają głęboki sedno jego stwierdzeniu: "Kiedy się dobrze zna śmierć, to ma się większą odpowiedzialność za życie. Każda najmniejsza nawet szansa życia staje się bardzo istotna". W getcie ludzie mogli czekać biernie na śmierć, mogli także próbować "zdążyć przed Panem Bogiem" i wybrać jej rodzaj i czas, podobny charakter ma powojenna robota Edelmana - kardiochirurga, który odbywa nieustanny "wyścig z Panem Bogiem" i osłania "płomień świecy" pacjenta, by płonęła aczkolwiek trochę dłużej. Słownik Zagłoba Jan Onufry: Co znaczy pierwszoplanowych postaci cyklu powieści hist. H. Sienkiewicza, reprezentant sarmackiej obyczajowości XVII w., urodzony żartowniś, mistrz forteli, lubi trunki i hulanki, lecz potrafi także zdobyć się zdążyć przed panem bogiem. Słownik Żukrowski Wojciech: Co znaczy reportaży i książek dla dzieci i młodzieży, współpracownik wielu czasopism. Studiował polonistykę na UJ, ukończył ją po wojnie we Wrocławiu, w okresie wojny żołnierz AK, współred. konspiracyjnego zdążyć przed panem bogiem. Słownik Zimorowic Szymon, Pierwotne Nazwisko Ozimek: Co znaczy Kształcił się w rodzinnym Lwowie. Ostatni rok życia spędził w Krakowie - pochowany w kościele dominikanów. Autor jednego dzieła: zbioru liryków Roksolanki. Twórca literaturze światowych rozkoszy zdążyć przed panem bogiem. Słownik Zawieyski Jerzy: Co znaczy l. 1926-39 aktor między innymi w Reducie, współred. Tygodnika Powszechnego (1946-53 i od 1956) i Znaku (1946-51 i od 1957); od 1957 przewodniczący KIK; poseł na sejm (1957-69) i członek Porady zdążyć przed panem bogiem. Słownik Zmierzch: Co znaczy Żeromskiego, którego tematem jest obraz niedoli bezrolnego chłopa w Królestwie pod koniec XIX w. Nowy dziedzic przestawia zdewastowany folwark na gospodarstwo kapitalistyczne, podejmuje eksploatację zdążyć przed panem bogiem. Co to jest Zdążyć przed Panem Bogiem w Słownik definicji Z . Zdążyć przed Panem Bogiem – Bohaterowie – Hanna Krall Po wojnie ukończył studia medyczne, by jako lekarz ratować ludzkie życie. Został kardiochirurgiem, początkowo asystentem profesora Molla, którego namówił do przeprowadzenia skomplikowanej operacji na otwartym sercu, a następnie samodzielnym chirurgiem. Jak przyznał w wywiadzie, stara się przechytrzyć Boga i przedłużyć ludzkie życie choć o kila miesięcy, lat. Po prostu zdążyć przed Panem Bogiem, by nie zdmuchnął świeczki ludzkiego życia. Mordechaj Anielewicz – komendant Żydowskiej Organizacji Bojowej, główny przywódca w getcie żydowskim. Przed wojną mieszkał na Solcu. W jego rodzinnym domu panowała bieda. Matka Anielewicza, aby utrzymać rodzinę sprzedawała ryby. Mordechaj malował im skrzela na czerwono, by wyglądały jak świeże. Z opowieści Edelmana wynika, że Anielewicz był dziecinny, wiecznie głodny, psychicznie nie przygotowany do pełnienia funkcji przywódcy powstania. Tuż po wybuchu powstania załamał się, nie wierzył w zwycięstwo powstańców. Zdaniem Edelmana został komendantem, bo bardzo chciał nim być. 8 maja 1943 r. zastrzelił najpierw swoją dziewczynę Mirę, a później sam popełnił samobójstwo Michał Klepfisz – mieszkaniec getta warszawskiego, uczestnik powstania w getcie. Spokojny i cichy mężczyzna, inżynier. Dzięki niemu grupa Edelmana zdołała uciec, gdyż własnym ciałem zasłonił karabin maszynowy. Po śmierci za swoje bohaterstwo został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari Celina – młoda Żydówka, uczestniczka powstania w getcie warszawskim. Dzięki Edelmanowi udało się jej przejść kanałami na aryjską stronę Ryfka Urman – Żydówka, która z głodu zjadła kawałek ciała zmarłego synka Strony: 1 2 3 4 Mordechaj Anielewicz – komendant Żydowskiej Organizacji Bojowej, niezwykle ambitny, zdolny, oczytany i pełen wigoru. Przed wojną mieszkał na Solcu. Był synem handlarki rybami, która kazała mu malować czerwoną farbą skrzela ryb, aby wyglądały na świeże. Był nieustannie głodny. Nigdy nie uczestniczył w żadnej akcji, nie widział tego, co działo się z ludźmi na Umslagplatzu. Psychicznie nie przygotowany do pełnienia tak ważnej funkcji – wybuch powstania załamał go, choć prawdopodobnie wierzył w zwycięstwo powstańców. Był związany z Mirą. 8 maja 1943 roku najpierw zastrzelił dziewczynę, a później popełnił samobójstwo. Michał Klepfisz – wysoki, szczupły szatyn, cichy i spokojny. Zdolny inżynier, jeden z uczestników powstania w getcie. Dzięki temu, że zasłonił własnym ciałem karabin maszynowy, umożliwił ucieczkę grupie Edelmana. Pośmiertnie odznaczony przez Sikorskiego Krzyżem Virtuti Militari. Adam Czerniaków – przewodniczący Rady Żydowskiej, jedyny człowiek, który mógł potwierdzić słowa Edelmana. Popełnił samobójstwo 23 lipca 1942 roku, w drugim dniu akcji „przesiedlania ludności na Wschód”. Celina – młoda Żydówka, która walczyła w powstaniu w getcie i razem z Edelmanem przeszła kanałami na stronę aryjską. Przeżyła wojnę, lecz nigdy nie opowiadała o wydarzeniach w getcie. Antek – zastępca Anielewicza i przedstawiciel ŻOB-u po stronie aryjskiej. Nie uczestniczył w walkach powstańczych – tuż przed powstaniem opuścił getto. Po wojnie, pomimo szacunku i przyjaźni, jaką darzył Edelmana, starał się ukazywać powstanie w innym świetle niż lekarz. Krystyna Krahelska – wysoka, piękna, jasnowłosa dziewczyna, która pozowała Nitschowej do pomnika Syreny. Poeta – pisała wiersze i śpiewała dumki. Zginęła w powstaniu warszawskim. Dla Marka Edelmana stała się symbolem pięknej śmierci. Rywka Urman – trzydziestoletnia Żydówka, która z głodu odgryzła kawałek zmarłego synka. Teodozja Goliborska – lekarka, pracująca w getcie. Podczas wojny prowadziła badania przemiany spoczynkowej materii u ludzi głodnych. Autorka pracy „Choroba głodowa. Badania kliniczne nad głodem wykonane w getcie warszawskim w 1942 roku”. Po wojnie wyjechała do Australii. Bliska przyjaciółka Marka Edelmana. strona: - 1 - - 2 - - 3 -Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij „Zdążyć przed Panem Bogiem” nie posiada prostej struktury narracyjnej. Tekst to rozmowy Hanny Krall z Markiem Edelmanem, jednym z przywódców powstania w warszawskim getcie. Rozmowy owe pełne są dygresji, a wątki poboczne rozwijają się w kilkustronnicowe dyskusje. Tak jest na przykład ze sprawą ryb, które miał malować Mordechaj Anielewicz, by jego matka mogła sprzedać je jako świeże. Wątek ten wspomniany jest na pierwszych stronach, opisujących początki powstanie w getcie (1943). Autorka poświęca mu jednak więcej miejsca, gdy opisuje wzburzenie, jakie wywołał on wśród czytelników fragmentów opublikowanych w prasie. Ludzie nie mogli pogodzić się taką demitologizacją przywódcy powstania. W kolejnej retrospekcji Edelman opisuje warunki życia w getcie. Mówi o wszechobecnym głodzie, prowadzącym nawet do kanibalizmu, a także epidemiach, takich ja tyfus. Wypowiada się także inni lekarze, którzy przeżyli likwidację getta lub wojnę. Ten opis przechodzi z kolei w historię o pionierskiej operacji serca (odwrócenie krwiobiegu). Lekarze, którzy w czasie wojny zdobyli praktykę, wyjmując odłamki z serc, stają się prekursorami nowoczesnych metod chirurgicznych. Wśród nich jest Edelman. Dalej Edelman opowiada, że jako goniec szpitalny liczył Żydów, których Niemcy zwoływali na Umschlagplatz, by wywieźć ich do Treblinki i zgładzić w komorach gazowych. Rozmówcę Hanny Krall oburza opinia niektórych, że śmierć w obozie była „gorsza” niż śmierć z bronią w ręku. Edelman jednak chciał uniknąć upokorzeń, których Niemcy nie szczędzili Żydom. Zaangażował się więc w konspiracyjną Żydowską Organizację Bojową (ŻOB). Wielką trudnością było zorganizowanie broni – Edelman opisuje dokładnie, sposoby, przy pomocy których starali się zdobyć choć kilka rewolwerów. Następnie przedstawione zostają sceny z walk w getcie oraz ewakuacja kanałami ostatniej grupy powstańców, którym udaje się przedrzeć na aryjską stronę. Edelman opowiada również o tym, jak został lekarzem. Zapisała go na studia żona, ale początkowo, pogrążony w depresji, nie uczęszczał na zajęcia. Dopiero później, przez przypadek, trafił na wykład, który go zafascynował. W medycynie odnalazł okazję do pomagania innym, a także do podejmowania odpowiedzialnych działań. Plan wydarzeń:1. Początek powstania (1943 wojna). 2. Retrospekcja: życie w getcie (wojna).3. Opis operacji serca (powojnie)4. Powstanie ŻOB (1942, wojna).5. Wydostanie się z getta (1943)6. Udział w postaniu warszawskim (1944)7. Studia medyczne (po wojnie) Rozwiń więcej

mordechaj anielewicz zdążyć przed panem bogiem